Europoseł
Poseł do Parlamentu EuropejskiegoJest ich 720. Co pięć lat wybierają ich bezpośrednio obywatele UE.
s. 08½Rozmówki · pełne wydanie
Pełny słownik UE.
41 unijnych pojęć przetłumaczonych na ludzki język. Szukaj albo wybierz temat.
41 pojęć
Parlament Europejski
Wybierany parlament UEReprezentuje obywateli UE. Razem z Radą uchwala prawo i budżet UE. Wybierany co pięć lat.
Sesja plenarna
Gdy spotykają się wszyscy posłowieDuże posiedzenie, na którym wszyscy posłowie do PE debatują i głosują. Większość odbywa się w Strasburgu.
Strasburg
Oficjalna siedziba ParlamentuFrancuskie miasto, w którym Parlament Europejski zbiera się na 12 tygodni sesji plenarnych w roku. Komisje parlamentarne obradują głównie w Brukseli.
Grupy polityczne
Drużyny posłówPosłowie zasiadają razem według poglądów politycznych, a nie krajów. Grupa potrzebuje co najmniej 23 posłów z co najmniej jednej czwartej krajów UE.
Komisja Europejska
Organ wykonawczy UEProponuje nowe przepisy UE i pilnuje, żeby państwa je stosowały. Każdy kraj UE ma w niej jednego komisarza.
Rada UE
czyli po prostu „Rada”Zasiadają w niej ministrowie z każdego kraju UE. Razem z Parlamentem głosuje nad nowymi przepisami UE.
nie pomyl ichPrezydencja w Radzie UE
Na każdego przyjdzie kolejKażdy kraj UE przewodniczy Radzie UE przez sześć miesięcy. Do końca 2026 r. robi to Irlandia, potem Litwa, a od lipca 2027 r. Grecja.
Rada Europejska
Szczyt przywódcówSzefowie państw lub rządów krajów UE. Wyznaczają ogólny kierunek działań Unii, ale nie uchwalają przepisów.
nie pomyl ichRada Europy
Nie należy do UE!Odrębna organizacja 46 państw, która zajmuje się prawami człowieka, demokracją i praworządnością.
nie pomyl ichTrybunał Sprawiedliwości UE
Najwyższy sąd UEMa siedzibę w Luksemburgu. Dba o to, żeby prawo UE było rozumiane i stosowane tak samo w każdym kraju UE.
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Biuro skarg UERozpatruje skargi na działanie instytucji i organów UE. Bezpłatnie dla każdego w UE.
Rozporządzenie
Akt prawny UEObowiązuje bezpośrednio w każdym kraju UE, słowo w słowo, od chwili wejścia w życie.
Dyrektywa
Akt prawny UEWyznacza cel dla wszystkich krajów UE. Potem każdy kraj uchwala własne przepisy, żeby go osiągnąć.
Zwykła procedura ustawodawcza
Tak powstaje większość przepisów UEKomisja proponuje przepisy, a potem Parlament i Rada muszą zgodzić się na ten sam tekst.
Trilog
Rozmowy we trójkęNieformalne negocjacje Parlamentu, Rady i Komisji, żeby dojść do porozumienia w sprawie nowego prawa.
Sprawozdawca
Poseł odpowiedzialny za dany tematPrzygotowuje sprawozdanie Parlamentu w sprawie projektu i prowadzi negocjacje.
Większość kwalifikowana
Tak głosuje RadaPotrzebna jest zgoda co najmniej 55% państw UE, które reprezentują co najmniej 65% ludności UE.
Jednomyślność
Wszyscy muszą się zgodzićStosowana w drażliwych sprawach, takich jak podatki czy polityka zagraniczna. Wystarczy, że jeden kraj powie „nie”, i decyzja jest zablokowana: to właśnie weto.
Zasada pomocniczości
Decyzje jak najbliżej ludziUE działa tylko wtedy, gdy coś lepiej da się załatwić na poziomie unijnym niż krajowym, regionalnym czy lokalnym.
Postępowanie w sprawie naruszenia przepisów
Gdy kraj łamie zasady UEKomisja może pozwać kraj UE przed Trybunał Sprawiedliwości, jeśli nie stosuje on prawidłowo prawa UE.
Dorobek prawny UE (acquis)
Unijny zbiór zasadWszystkie przepisy, zasady i wyroki UE zebrane przez lata. Kraje, które chcą wejść do UE, muszą je przyjąć.
RODO
Unijne prawo o ochronie danychOd 2018 r. daje ci kontrolę nad twoimi danymi osobowymi: możesz je zobaczyć, poprawić, a często także usunąć.
Strefa euro
Kraje, które płacą w euroEuro używa 21 krajów UE. Najnowszym członkiem jest Bułgaria, od stycznia 2026 r.
Europejski Bank Centralny
Bank centralny strefy euroMa siedzibę we Frankfurcie. Ustala stopy procentowe dla euro i dba o stabilne ceny.
Jednolity rynek
Jeden wielki rynekLudzie, towary, usługi i pieniądze swobodnie przepływają między krajami UE, prawie jak w jednym kraju.
WRF
Siedmioletni budżet UEWieloletnie ramy finansowe określają, ile i na co UE może wydać przez siedem lat. Obecne obejmują lata od 2021 do 2027.
NextGenerationEU
Fundusz odbudowyPlan UE, który ma pomóc krajom odbudować się po COVID-19 i inwestować w zielone i cyfrowe projekty. Każdy kraj ma własny plan: w Grecji to Grecja 2.0, a w Polsce KPO, czyli Krajowy Plan Odbudowy.
Państwo członkowskie
Kraj UEJeden z 27 krajów tworzących UE.
Strefa Schengen
Podróże bez kontroli granicznychGrupa państw europejskich, między którymi nie ma kontroli paszportowej na granicach.
Państwo kandydujące
W drodze do UEKraj, który oficjalnie przygotowuje się do wejścia do UE. Najpierw musi spełnić unijne standardy dotyczące demokracji, gospodarki i praworządności.
Traktat z Lizbony
Traktat, na którym dziś opiera się UEObowiązuje od 2009 r. Dał więcej władzy Parlamentowi Europejskiemu i sprawił, że Karta praw podstawowych UE stała się prawnie wiążąca.
Artykuł 50
Drzwi wyjścioweCzęść traktatów UE, która opisuje, jak kraj może wyjść z Unii. Skorzystała z niej Wielka Brytania, która wyszła w 2020 r.
Spitzenkandidat
Kandydat wiodącyPo niemiecku „główny kandydat”: przed wyborami europejskimi każda europejska partia wskazuje, kogo chce na przewodniczącego Komisji.
Europejska inicjatywa obywatelska
Milion podpisówJeśli milion obywateli z co najmniej 7 krajów UE podpisze propozycję, Komisja musi się do niej odnieść.
Erasmus+
Program UE w obszarze edukacji, młodzieży i sportuFinansuje studia i praktyki za granicą, wymiany młodzieży, szkolenia dla osób pracujących z młodzieżą i wiele więcej.
Wymiana młodzieży
Poznaj ludzi, mieszkaj i ucz się z nimiKrótki projekt Erasmus+ (od 5 do 21 dni), w którym młodzi ludzie w wieku od 13 do 30 lat z różnych krajów pracują nad wspólnym tematem.
Szkolenie (training course)
Umiejętności dla osób pracujących z młodzieżąKrótki projekt Erasmus+, zwykle około tygodnia, w którym osoby pracujące z młodzieżą i aktywni młodzi ludzie zdobywają nowe umiejętności, np. z edukacji pozaformalnej czy włączenia społecznego.
Europejski Korpus Solidarności
Wolontariat za granicąProgram UE dla osób w wieku od 18 do 30 lat, które chcą działać jako wolontariusze w innym kraju, od 2 tygodni do roku, z pokrytymi kosztami.
DiscoverEU
Darmowy bilet na podróż po EuropieJeśli masz 18 lat, możesz złożyć wniosek o darmowy bilet i zwiedzać Europę, głównie pociągiem.
Youthpass
Twój certyfikatCertyfikat, który dostajesz po młodzieżowych projektach Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności. Pokazuje, czego udało ci się nauczyć.
Nic nie znaleźliśmy. Zapytaj nas na Instagramie, a wyjaśnimy!
Brakuje jakiegoś słowa? Napisz do nas na Instagramie, a je dodamy.
Obserwuj nas na Instagramie Dołącz do nas na WhatsAppie