σελ. 08½Γλωσσάρι · πλήρης έκδοση

Όλο το λεξικό της ΕΕ.

41 όροι της ΕΕ σε απλά ελληνικά. Ψάξε ή διάλεξε θέμα.

41 όροι
Θεσμοί

Ευρωβουλευτής

Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Είναι 720 και εκλέγονται απευθείας από τους πολίτες της ΕΕ κάθε πέντε χρόνια.

Θεσμοί

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Το εκλεγμένο κοινοβούλιο της ΕΕ

Εκπροσωπεί τους πολίτες της ΕΕ. Μαζί με το Συμβούλιο ψηφίζει τους νόμους και τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Εκλέγεται κάθε πέντε χρόνια.

Θεσμοί

Ολομέλεια

Όταν συνεδριάζουν όλοι οι ευρωβουλευτές

Η μεγάλη συνεδρίαση όπου όλοι οι ευρωβουλευτές συζητούν και ψηφίζουν μαζί. Οι περισσότερες γίνονται στο Στρασβούργο.

Θεσμοί

Στρασβούργο

Η επίσημη έδρα του Κοινοβουλίου

Η γαλλική πόλη όπου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει 12 εβδομάδες ολομέλειας τον χρόνο. Οι επιτροπές συνεδριάζουν κυρίως στις Βρυξέλλες.

Θεσμοί

Πολιτικές ομάδες

Οι ομάδες των ευρωβουλευτών

Οι ευρωβουλευτές κάθονται μαζί με βάση τις πολιτικές τους ιδέες, όχι τη χώρα τους. Μια ομάδα χρειάζεται τουλάχιστον 23 ευρωβουλευτές από τουλάχιστον το ένα τέταρτο των χωρών της ΕΕ.

Θεσμοί

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ

Προτείνει νέους νόμους της ΕΕ και ελέγχει αν οι χώρες τους εφαρμόζουν. Έχει έναν επίτροπο από κάθε χώρα της ΕΕ.

Θεσμοί

Συμβούλιο της ΕΕ

ή απλώς «Συμβούλιο»

Το αποτελούν υπουργοί από κάθε χώρα της ΕΕ. Μαζί με το Κοινοβούλιο ψηφίζει τους νέους νόμους της ΕΕ.

μην τα μπερδεύεις
Θεσμοί

Προεδρία του Συμβουλίου

Κάθε χώρα με τη σειρά της

Κάθε χώρα της ΕΕ προεδρεύει στο Συμβούλιο της ΕΕ για έξι μήνες. Η Ιρλανδία έχει την προεδρία ως το τέλος του 2026, μετά η Λιθουανία και από τον Ιούλιο του 2027 η Ελλάδα.

Θεσμοί

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Η Σύνοδος Κορυφής

Το αποτελούν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ. Ορίζουν τη γενική κατεύθυνση της ΕΕ, αλλά δεν ψηφίζουν νόμους.

μην τα μπερδεύεις
Θεσμοί

Συμβούλιο της Ευρώπης

Δεν ανήκει στην ΕΕ!

Ξεχωριστός διεθνής οργανισμός 46 χωρών, που ασχολείται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

μην τα μπερδεύεις
Θεσμοί

Δικαστήριο της ΕΕ

Το ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ

Έχει έδρα στο Λουξεμβούργο. Φροντίζει ώστε το δίκαιο της ΕΕ να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε χώρα της ΕΕ.

Θεσμοί

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Το γραφείο παραπόνων της ΕΕ

Εξετάζει καταγγελίες για τον τρόπο που λειτουργούν τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ. Δωρεάν για όλους στην ΕΕ.

Νόμοι & αποφάσεις

Κανονισμός

Είδος ευρωπαϊκού νόμου

Εφαρμόζεται απευθείας, λέξη προς λέξη, σε όλες τις χώρες της ΕΕ μόλις τεθεί σε ισχύ.

Νόμοι & αποφάσεις

Οδηγία

Είδος ευρωπαϊκού νόμου

Βάζει έναν στόχο για όλες τις χώρες της ΕΕ και κάθε χώρα φτιάχνει τον δικό της νόμο για να τον πετύχει.

Νόμοι & αποφάσεις

Συνήθης νομοθετική διαδικασία

Έτσι γίνονται οι περισσότεροι νόμοι της ΕΕ

Η Επιτροπή προτείνει έναν νόμο και μετά το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρέπει να συμφωνήσουν στο ίδιο κείμενο.

Νόμοι & αποφάσεις

Τρίλογος

Οι συζητήσεις των τριών

Άτυπες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή για να βρεθεί συμφωνία σε έναν νέο νόμο.

Νόμοι & αποφάσεις

Εισηγητής

Ο ευρωβουλευτής που αναλαμβάνει έναν φάκελο

Γράφει την έκθεση του Κοινοβουλίου για μια πρόταση και ηγείται των διαπραγματεύσεων.

Νόμοι & αποφάσεις

Ειδική πλειοψηφία

Πώς ψηφίζει το Συμβούλιο

Πρέπει να συμφωνήσουν τουλάχιστον το 55% των χωρών της ΕΕ, που να αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της.

Νόμοι & αποφάσεις

Ομοφωνία

Πρέπει να πουν όλοι «ναι»

Χρησιμοποιείται σε ευαίσθητα θέματα, όπως οι φόροι και η εξωτερική πολιτική. Αρκεί μία χώρα να πει «όχι» για να μπλοκαριστεί η απόφαση: αυτό είναι το βέτο.

Νόμοι & αποφάσεις

Επικουρικότητα

Οι αποφάσεις όσο πιο κοντά στους πολίτες

Η ΕΕ παρεμβαίνει μόνο όταν κάτι λειτουργεί καλύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο απ’ ό,τι σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό.

Νόμοι & αποφάσεις

Διαδικασία επί παραβάσει

Όταν μια χώρα δεν τηρεί τους κανόνες

Η Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει μια χώρα της ΕΕ στο Δικαστήριο αν δεν εφαρμόζει σωστά το δίκαιο της ΕΕ.

Νόμοι & αποφάσεις

Κεκτημένο

Το «βιβλίο κανόνων» της ΕΕ

Όλοι οι νόμοι, οι κανόνες και οι δικαστικές αποφάσεις της ΕΕ που έχουν μαζευτεί με τα χρόνια. Όποια χώρα θέλει να μπει πρέπει να το υιοθετήσει.

Νόμοι & αποφάσεις

ΓΚΠΔ (GDPR)

Ο νόμος της ΕΕ για τα προσωπικά δεδομένα

Από το 2018 σου δίνει τον έλεγχο των προσωπικών σου δεδομένων: μπορείς να τα δεις, να τα διορθώσεις και συχνά να ζητήσεις να διαγραφούν.

Χρήμα & αγορά

Ευρωζώνη

Οι χώρες με νόμισμα το ευρώ

21 χώρες της ΕΕ έχουν το ευρώ. Η πιο πρόσφατη είναι η Βουλγαρία, από τον Ιανουάριο του 2026.

Χρήμα & αγορά

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Η κεντρική τράπεζα του ευρώ

Έχει έδρα στη Φρανκφούρτη. Ορίζει τα επιτόκια για το ευρώ και προσπαθεί να κρατά τις τιμές σταθερές.

Χρήμα & αγορά

Ενιαία αγορά

Μία μεγάλη αγορά

Άνθρωποι, προϊόντα, υπηρεσίες και χρήματα κυκλοφορούν ελεύθερα ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ, σχεδόν σαν να ήταν μία χώρα.

Χρήμα & αγορά

ΠΔΠ

Ο επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ

Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ορίζει πόσα μπορεί να ξοδέψει η ΕΕ και για τι, ανά επταετία. Το τωρινό καλύπτει τα έτη 2021 έως 2027.

Χρήμα & αγορά

NextGenerationEU

Το Ταμείο Ανάκαμψης

Το σχέδιο της ΕΕ για να ανακάμψουν οι χώρες μετά την COVID-19 και να επενδύσουν σε πράσινα και ψηφιακά έργα. Κάθε χώρα έχει το δικό της σχέδιο, όπως το «Ελλάδα 2.0» ή το KPO της Πολωνίας.

Ένταξη & δημοκρατία

Κράτος μέλος

Μια χώρα της ΕΕ

Μία από τις 27 χώρες που αποτελούν την ΕΕ.

Ένταξη & δημοκρατία

Χώρος Σένγκεν

Ταξίδια χωρίς σύνορα

Οι ευρωπαϊκές χώρες που έχουν καταργήσει τους ελέγχους διαβατηρίων στα κοινά τους σύνορα.

Ένταξη & δημοκρατία

Υποψήφια χώρα

Στον δρόμο για την ΕΕ

Μια χώρα που προετοιμάζεται επίσημα για να μπει στην ΕΕ. Πρώτα πρέπει να πληροί τα κριτήρια της ΕΕ για τη δημοκρατία, την οικονομία και το κράτος δικαίου.

Ένταξη & δημοκρατία

Συνθήκη της Λισαβόνας

Η συνθήκη με την οποία λειτουργεί σήμερα η ΕΕ

Ισχύει από το 2009. Έδωσε περισσότερες εξουσίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και έκανε δεσμευτικό τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Ένταξη & δημοκρατία

Άρθρο 50

Η πόρτα της εξόδου

Το σημείο των Συνθηκών που εξηγεί πώς μπορεί μια χώρα να αποχωρήσει από την ΕΕ. Το χρησιμοποίησε το Ηνωμένο Βασίλειο, που έφυγε το 2020.

Ένταξη & δημοκρατία

Spitzenkandidat

Ο επικεφαλής υποψήφιος

Στα γερμανικά «κορυφαίος υποψήφιος»: πριν από τις ευρωεκλογές, κάθε ευρωπαϊκό κόμμα δηλώνει ποιον θέλει για πρόεδρο της Επιτροπής.

Ένταξη & δημοκρατία

Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών

1 εκατομμύριο υπογραφές

Αν 1 εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον 7 χώρες της ΕΕ υπογράψουν μια πρόταση, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να απαντήσει.

Νέοι & ευκαιρίες

Erasmus+

Το πρόγραμμα της ΕΕ για εκπαίδευση, νεολαία και αθλητισμό

Χρηματοδοτεί σπουδές και πρακτική άσκηση στο εξωτερικό, ανταλλαγές νέων, σεμινάρια κατάρτισης για youth workers και πολλά ακόμα.

Νέοι & ευκαιρίες

Ανταλλαγή νέων

Γνωριμία, συμβίωση και μάθηση

Ένα σύντομο πρόγραμμα του Erasmus+ (5 έως 21 μέρες) όπου νέοι 13 έως 30 ετών από διάφορες χώρες δουλεύουν πάνω σε ένα κοινό θέμα.

Νέοι & ευκαιρίες

Σεμινάριο κατάρτισης

Δεξιότητες για όσους δουλεύουν με νέους

Ένα σύντομο πρόγραμμα του Erasmus+, συνήθως γύρω στη μία εβδομάδα, όπου youth workers και ενεργοί νέοι μαθαίνουν νέες δεξιότητες σε θέματα όπως η μη τυπική εκπαίδευση ή η συμπερίληψη.

Νέοι & ευκαιρίες

Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης

Εθελοντισμός στο εξωτερικό

Πρόγραμμα της ΕΕ για νέους 18 έως 30 ετών που θέλουν να κάνουν εθελοντισμό σε άλλη χώρα, από 2 εβδομάδες μέχρι έναν χρόνο, με τα έξοδα καλυμμένα.

Νέοι & ευκαιρίες

DiscoverEU

Δωρεάν πάσο για να γυρίσεις την Ευρώπη

Αν είσαι 18, μπορείς να κάνεις αίτηση για δωρεάν πάσο και να γυρίσεις την Ευρώπη, κυρίως με τρένο.

Νέοι & ευκαιρίες

Youthpass

Το πιστοποιητικό σου

Το πιστοποιητικό που παίρνεις μετά από προγράμματα νεολαίας του Erasmus+ και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης. Δείχνει τι έμαθες.

Λείπει κάποια λέξη; Ρώτα μας στο Instagram και θα την προσθέσουμε.

Ακολούθησέ μας στο Instagram Έλα στο WhatsApp μας